از پسماند تا بازیافت؛

طرحی که کمتر از ۶ ماه در مازندران بهره‌برداری شد

به گزارش پایگاه خبری ساری فردا و به نقل از

 ایرنا، سالهاست شهرستان ساحلی و جنگلی استان مازندران در گیر و دار انباشت و تلمبار زباله در مناطق مختلف مواجه هستند و این وضعیت نگران کننده زیست محیطی همواره از سوی مسوولان حوزه محیط زیست و بهداشت با عنوان بصدا در آمدن زنگ خطر از آن یاد می شود.

زباله زخم عمیق پیکر نحیف طبیعت شمال کشور است. زخمی که در ۲ دهه اخیر عمیق‌تر شده و مساحت آن نیز در نقاط مختلف شمال و به ویژه مازندران افزایش یافته است. جانمایی نامطلوب مکان‌های دفن زباله مازندران در سه دهه اخیر سبب شده که اکنون مساحت عرصه‌های دپوی زباله در مازندران که عمدتا نیز در دل جنگل‌ها قرار دارند به حدود ۲۰۰ هکتار برسد.

دپوی این زباله‌ها و آلوده شدن خاک محیط تنها چالش ناشی از این روش دفع پسماند نیستند. نفوذ شیرابه‌ها به عمق زمین و آب‌های زیرزمینی تهدید بزرگی است که بر سلامت ساکنان اطراف این سایت‌های دپوی زباله تاثیر مستقیم می‌گذارد. زباله‌دان‌های تحمیل شده به طبیعت مازندران نبسیاری از زمین‌های باغی، شالیزاری و مراتع استان را به درجه‌ای از آلودگی رساندند که در سلامت محصولات تولیدی در این عرصه‌ها ابهام وجود دارد.

شهرهای مازندران به گونه‌ای گسترده شده که جنگل، کوه، دشت و مرتع بخشی از شهرها و روستاهای این استان را تشکیل می‌دهند و همه این اراضی هم در معرض تهدید زباله‌ها قرار دارند.

کارشناسان بر این باورند یکی از علت‌های اصلی طولانی شدن طرح‌های ساماندهی پسماند مازندران شهرستانی عمل کردن در این زمینه است که سبب می‌شود اعتبارات دولتی به صورت قطره‌چکانی به طرح‌ها تخصیص یابد و افتتاح طرح‌ها را در هاله‌ای از ابهام قرار دهد.

هر چند قصه تلخ معضل زباله برای بومیان مازندران تکراری است و بسیاری از مازندرانی‌ها درد و رنج و جان‌سختی آن در برابر راه‌حل‌های متنوع را با گوشت و استخوان‌شان لمس کرده‌اند، ولی برای غیربومیان هم ناآشنا نیست. چون اگر حتی پیشینه یک بار سفر زمینی به مازندران را داشته باشند، بوی تعفن زباله‌های انباشته در جای‌جای استان بدون تردید مشام‌شان را آزرده است. بیراه نیست اگر گفته شود در مسیرهای منتهی به جنگل، دریا یا کوه‌های همه شهرستان‌های مازندران می‌توان نقاطی را یافت که بوی تعفن زباله احساس شود و محل دپوی زباله‌ها به چشم آید.

با توجه به چالش برانگیز بودن مکان های فعلی دفع زباله با دستور و ضرب الاجل استاندار مازندران این موضوع به عنوان سرفصل فعالیت مسوولان امر در هر شهرستانی قرار گرفته است؛ ‌از آن جمله بهشهر، ‌شهرستانی که توانست در مدت ۶ ماه به ساخت کارخانه کمپوست اقدام کرده و به نتیجه موردنظر رسیده است.

سابقه احداث این کارخانه به سال ۱۳۸۷ بر می گردد؛ ‌ به دلیل کمبود منابع اعتباری اختصاصی از سوی دولت و شهرداری های شهرهای پنج گانه این منطقه به درازا کشیده شد. این کارخانه مهر ماه سال ۱۳۹۴ توسط دولت وقت در منطقه «بسو» به بهره برداری رسید. این کارخانه که برای ساخت آن بیش از یکصد میلیارد ریال هزینه شده بود، در زمان افتتاح دارای ظرفیت ۲۵۰ تن پذیرش زباله در روز از بهشهر، نکا و گلوگاه بود.

استاندار فعلی مازندران از بهره‌برداری کارخانه کمپوست بهشهر به عنوان تحقق آرزوی دیرینه مردم منطقه تا پایان سال خبر داد و گفت: با راه‌اندازی این واحد، مشکل روزانه حدود ۲۵۰ تن پسماند در شرق استان به‌طور پایدار حل می‌شود.

مهدی یونسی‌رستمی گفت: سه مرکز دیگر پردازش پسماند در استان تا پایان امسال راه‌اندازی می‌شود.

وی افزود: با بهره‌برداری از این واحد، مشکل روزانه حدود ۲۵۰ تن پسماند در شرق مازندران به‌طور پایدار حل می‌شود که پیرو قولی بود که من و معاون عمرانی استانداری به مردم داده بودیم.

استاندار مازندران با تقدیر از مشارکت بخش خصوصی در اجرای این پروژه، گفت: این طرح به‌طور کامل با توان مهندسان و نخبگان داخلی طراحی و اجرا شده و می‌تواند بعنوان الگویی برای استان‌های شمالی و حتی کل کشور مطرح شود.

یونسی‌رستمی افزود: بر این اساس، مرکز پردازش پسماند قائم‌شهر برای خدمات‌رسانی به شهرستان‌های سوادکوه، سوادکوه شمالی، جویبار و سیمرغ، پروژه مشابه در تنکابن برای غرب استان و پروژه پسماند برای نور و اطراف با محوریت محمودآباد، با اولویت در دستور کار قرار دارند.

استاندار مازندران اظهار امیدواری کرد: با ادامه همکاری بخش خصوصی، این پروژه‌ها نیز تا عید نوروز به بهره‌برداری برسند.

وی اجرای این پروژه‌ها را گامی مهم در راستای حفظ محیط زیست و ارتقای کیفیت زندگی در استان مازندران تلقی کرد.

اکنون با پیگیری‌های استاندار مازندران و تزریق سرمایه‌ای بالغ بر ۲ هزار میلیارد ریالی، سرمایه‌گذار این کارخانه تمام تلاش خود را برای رفع موانع و احیای کامل ظرفیت آن به کار بسته است.

این کارخانه که در فاصله ۹ کیلومتری بهشهر قرار دارد، در حال حاضر با پیشرفت فیزیکی ۹۰ درصدی در حال اورهال است و پیش‌بینی می‌شود ظرفیت پذیرش پسماند آن از ۷۰ به ۲۵۰ تن افزایش یابد.

در ادامه تحقق وعده‌های توسعه‌ای، تجهیزات خط تولید کود «گرانول» پس از تکمیل مراحل ساخت و مونتاژ در شهرک صنعتی لاله‌آباد بابل، به کارخانه کمپوست بهشهر منتقل و در سایت پسماند مستقر شد.

کار اصلی این خط، تبدیل کمپوست خشک و پودر شده به دانه‌های ریز، یکدست و استاندارد (گرانول) است که اهدافی همچون جلوگیری از گرد و غبار، قابلیت فروش و بسته‌بندی بهتر، یکنواختی محصول و حمل و نقل آسان‌تر را محقق می‌سازد و مقرر شده است نهایی‌سازی و کارآزمایی این خط در کارخانه کمپوست ظرف یک ماه آینده به اتمام برسد و خط تولید گرانول به کارخانه‌کمپوست بهشهر رسید.

پایان بلاتکلیفی سایت زباله «پرده سر» تنکابن

همچنین در تنکابن نیز با تاکید ویژه استاندار مازندران، طرحی مشابه توسط پیمانکار آغاز شده تا سایت زباله پرده‌سر این شهرستان پس از سال‌ها بلاتکلیفی وارد مرحله‌ای نوین از عملیات اجرایی شود. طرحی که عملیات اجرایی آن با هدف افزایش ظرفیت سایت و بهسازی عملکرد آن با سرمایه‌گذاری دست‌کم ۳۰۰ میلیارد تومانی بخش خصوصی آغاز شده و پیش‌بینی می‌شود که پس از بهره‌برداری سایت پسماند بهشهر و قائمشهر، تا پایان نیمه نخست سال ۱۴۰۵ به بهره‌برداری برسد.

سایت زباله پرده‌سر تنکابن سال‌هاست که قرار است ساماندهی و بهسازی شود و گسترش یابد. اما تکیه به اعتبارات دولتی و محدودیت‌های اعتباری سبب شده که این هدف آن‌گونه که همواره مورد انتظار بود محقق نشود و این سایت نیز نتواند با ظرفیت مناسب فعالیت داشته باشد.

حالا طبق برنامه‌ریزی انجام شده، با ورود بخش خصوصی قرار است این سایت علاوه بر پردازش پسماند و مدیریت شیرابه‌ها، به خط تولید گرانول نیز مجهز شود تا مانند سایت بهشهر، از زباله‌های منطقه یک محصول پایه‌ای برای صنعت ایجاد کند.

شهردار تنکابن گفت: این اقدام با بودجه‌های محدود دولتی امکان‌پذیر نبود، اما اکنون کار بزرگی در حال انجام است. البته از آن‌چه که در ذهن استاندار وجود دارد و بر ان تاکید کرده است تا امروز حدود ۲۰ درصد انجام شده که شامل خط پردازش و مطالعات و اورهال کردن دستگاه‌ها است. به نظر می‌رسد ساخت تصفیه‌خانه، دیواره‌ها، سوله و لندفیل جدید دست‌کم هشت ماه زمان نیاز داشته باشد. اما انتظار می‌رود و پیش‌بینی می‌شود تا پایان سال بخش قابل توجهی از این طرح اجرا شود.

محمدابراهیم لاریجانی با اشاره به اینکه اجرای ناقص دیواره‌سازی سایت زباله در سایه کمبود اعتبار باعث نفوذ شیرابه به طبیعت شده بود و نارضایتی زیادی درپی داشت، افزود: اکنون با شتاب گرفتن عملیات اجرایی بهسازی سایت شامل دیواره‌سازی، هدایت شیرابه به لوله‌ها و در نهایت ورود آن به لاگونی در پایین‌دست سایت اجرا خواهد شد، این چالش مزمن را برطرف می‌شود. همچنین شیرابه از لوله‌ها به تصفیه‌خانه سایت منتقل و قرار است که دو تصفیه‌خانه، دیواره‌سازی کامل و لندفیل جدید در این سایت احداث شود.

طرح پردازش پسماند تنکابن، عوامل اجرایی سایت پسماند بهشهر به زودی پس از نهایی شدن بهره‌برداری این سایت شرق استان، در طرح تنکابن مستقر می‌شوند و سرعت اجرای طرح افزایش می‌یابد. طبق این اظهارات برنامه‌ریزی بر این است که تا ۱۵ اسفند بخشی از کارهای مهم مانند ساخت سوله و تصفیه‌خانه به پایان برسد و زباله‌برداری از محل دپو آغاز شود.

تجهیزات خط گرانول سایت پسماند تنکابن نیز توسط پیمانکار خریداری شده و بخشی از تولید قطعات مورد نیاز این خط هم به پایان رسیده است. ضمن اینکه با بهسازی شدن بخش پردازش حدود ۵۰ درصد از حجم زباله کاهش پیدا می‌کند.

در نزدیکی روستای «دیوکلای سفلی» در قائمشهر در دلِ طبیعتی که روزگاری به سرسبزی و زیبایی معروف بود قصه تلمبار شدن زباله و سر برآوردن تل ۶۰ ساله پسماند به درد جانکاه محیط زیستی مازندران مبدل شده است.

«قائمشهر» در مسیر حذف کوه زباله

انباشت زباله در مدت طولانی روایت وضعیت محل فعلی دفن زباله قائمشهر که هر روز مامن هزار تُن پسماند است و به تدریج به کوه ای از زباله تبدیل شد و بوی ناخوشایند، ‌شیرابه های سمی و آسیب به محیط زیست زنگ خطری برای مردم منطقه و مسوولان به شمار می رود.

محل انباشت زباله قائمشهر با سالها قدمت در حاشیه جاده قائمشهر به کیاکلا و در نزدیکی روستای دیوکلا سفلی واقع شده است و آنچه از آمارها و داده های رسمی بر می آید روزانه ۲۳۰ تن زباله از قائمشهر جمع آوری و در محل دفن زباله روستای دیوکلا سفلی انباشته می شود.

شهردار قائمشهر در این خصوص اعلام کرد: راه‌اندازی ۲ خط پردازش ۲۵۰ تنی زباله و بی‌نظیر بودن خط پردازش زباله قائم‌شهر به خاطر مجهز بودن به دستگاه مدرن از جمله این اقدامات است.

کاظم علیپور با اشاره به اینکه ابنیه تصفیه‌خانه شیرابه زباله به پایان رسید، ادامه داد : سه سال پیش مراسم رسمی افتتاحیه این تصفیه‌خانه را برگزار کرده بودند دستگاه‌های پمپاژ هنوز نصب نشد.

وی افزود: دستگاه‌های پمپاژ وارداتی هستند و می‌توانند با ظرفیت ۱۰۰ مترمکعب در روز شیرابه‌های زباله را تصفیه کرده و آن را برای مصارف کشاورزی و صنعتی آماده کنند. در مبحث سپتاژ هم شهرداری، زمین مورد نیاز را به سرمایه‌گذار داده و پروژه اجرا شده که به زودی به بهره‌برداری می‌رسد.

شهردار قائمشهر به مساله زباله‌های دورریز هم اشاره کرد و گفت: زباله‌های آلی در سالن تخمیر به خاک پوششی تبدیل می‌شود و به سکوی شماره ۳ انتقال می‌یابد.

وی توضیح داد: زباله‌های دورریز هم در سکوی شماره یک ساماندهی می‌شود و طبق قراردادی که با شرکت سیمان فیروزکوه منعقد شد روزانه ۱۰۰ تن زباله دورریز به این کارخانه تحویل داده خواهد شد.